خونریزی پس از جراحی هیسترکتومی، بهویژه در چند روز اول، معمولاً خفیف و قابل انتظار است و اغلب بهعنوان بخشی از روند طبیعی ترمیم زخم دیده میشود. بدن با ایجاد لخته و ترمیم تدریجی عروق، سعی در کنترل خونریزی دارد و اصولاً طی یک تا دو هفته کاهش مییابد. اما تداوم یا شدت گرفتن خونریزی، یا همراهی آن با علائمی همچون درد شدید، تورم، تب، یا ضعف، زنگ خطر تلقی میشود و بدون تأخیر باید مورد بررسی تخصصی قرار گیرد. مهمترین علل خونریزی غیرطبیعی شامل عفونت، اختلال در لخته شدن خون، بخیههای ناپایدار و آسیب به عروق یا ساختارهای اطراف محل جراحی است. رعایت دقیق دستورات پزشکی درباره استراحت، مصرف داروهای تجویزی، پرهیز از فعالیت شدید و استفاده از کمپرس سرد نقش کلیدی در کاهش خونریزی و بهبودی دارد. پیگیری مستمر، انجام آزمایشهای تشخیصی در صورت نیاز و جبران کمبود آهن توصیه میشود. در نهایت، حفظ آرامش، پایبندی به مراقبتهای خانگی و مراجعه فوری به متخصص زنان در صورت مشاهده هرگونه علامت مشکوک، مهمترین راهکار جهت پیشگیری از عوارض و بازگشت سریعتر به وضعیت عادی است.


خونریزی بعد از هیسترکتومی طبیعی است؟
بدن با مکانیزم ایجاد لخته و ترمیم عروق، روند بهبودی را آغاز میکند و انتظار میرود این خونریزی به مرور کمتر شود. نکته کلیدی آن است که افزایش خونریزی یا تداوم آن پس از چند روز میتواند نشانه وجود مشکل عفونی یا آسیب عروقی در محل جراحی باشد. در این موارد، درد شدید، ضعف، یا بالا رفتن تب احتمال بروز عوارض خطرناک را مطرح میکند. همیشه باید توصیههای پزشک درباره استراحت، دوری از فعالیت سنگین و پیگیری علائم جدید را جدی گرفت تا از پیچیده شدن شرایط جلوگیری شود. تشخیص به موقع و پیگیری پزشکی، کلید کنترل خونریزی غیرطبیعی و حفظ سلامت بیمار پس از هیسترکتومی خواهد بود. در نهایت حفظ آرامش و پایبندی به مراقبتهای خانگی گام مهمی در کاهش ریسک عوارض است.
بررسی خونریزی طبیعی پس از جراحی
خونریزی یا لکهبینی خفیف پس از هیسترکتومی معمولاً امری طبیعی قلمداد میشود و اغلب نتیجه ترمیم تدریجی عروق آسیب دیده در محل جراحی است. این نوع خونریزی ظرف چند روز روند کاهشی مییابد و بیانگر شروع فرایند التیام است. مکانیزم طبیعی بدن با ایجاد لختههای کوچک و ترمیم موضعی سعی در مهار خونریزی دارد. اگر میزان خونریزی کمتر گردد و علائم جدیدی بروز نکند، نگرانی خاصی وجود ندارد. رعایت دقیق دستورات پزشک درباره استراحت و خودداری از حمل اجسام سنگین نقش کلیدی دارد. اغلب بیماران بدون مشکل خاص ظرف دو تا سه هفته بهبود مییابند. اما پیگیری روزانه وضعیت ضروری است. مشورت با پزشک در صورت هرگونه تغییر غیرمنتظره نباید به تعویق بیفتد.
خونریزی و علائم خطرناک
هرگونه افزایش در شدت یا مدت خونریزی پس از چند روز میتواند نشانه بروز یک اختلال اساسی باشد. تداوم یا اوج گرفتن خونریزی معمولاً زنگ خطر وجود مشکلات عفونی، پارگی عروق، یا نقص در روند التیام است. بروز علائمی مانند ضعف شدید، درد غیرقابل تحمل، تب بالا یا تورم نیز به اهمیت موضوع میافزاید و باید فوراً توسط پزشک بررسی شود. عدم توجه به این هشدارها ممکن است منجر به عوارض جدی و پیچیدهتری شود. اقدام فوری پزشکی میتواند روند درمان را هدفمند و کمخطر سازد. تشخیص به موقع، از مهمترین عوامل موفقیت درمانی در دوره نقاهت است. رعایت مراقبتهای خانگی و حفظ آرامش، گام مهمی برای کاهش ریسک عوارض است.


علت خونریزی بعد عمل هیسترکتومی
خونریزی جزئی پس از هیسترکتومی لاپاراسکوپی معمولاً نشانهای از شروع ترمیم طبیعی محل جراحی است. اما چنانچه این خونریزی شدت یابد یا در مدتزمان بیشتری تداوم پیدا کند، باید منشأ آن بهطور جدی بررسی شود. یکی از شایعترین دلایل، عفونت محل بخیههاست که با علائمی چون درد، قرمزی یا ترشح غیرطبیعی همراهی دارد. اختلالات انعقادی یا مشکلات لختهشدن خون یکی دیگر از دلایل مطرح محسوب میشود که غالباً با زمینههای پزشکی خاص ارتباط دارد. همچنین، خطاهای فنی حین جراحی یا فشار غیرمنتظره به بافتها میتواند موجب افزایش خونریزی شود. آسیب ناخواسته به عروق بزرگ یا اندامهای مجاور نظیر مثانه نیز گاهی نقش تعیینکننده دارد. نکته کلیدی، توجه به علائم همراه مانند تورم، تب یا ضعف عمومی است. پیگیری منظم و مداخله بهموقع پزشکی، فرصت پیشگیری از عوارض خطرناک را به بیمار میدهد.
دلایل شایع خونریزی پس از جراحی
در روزهای ابتدایی پس از هیسترکتومی لاپاراسکوپی، مقدار کمی خونریزی خفیف عمدتاً بهعلت مراحل طبیعی ترمیم زخم و بازسازی عروق رخ میدهد. اما اگر این خونریزی شدیدتر دیده شود یا بعد از چند روز متوقف نشود، وجود یک مشکل بنیادی مطرح است. عفونت محل عمل، با علائمی مثل افزایش درد، تب، تورم و قرمزی، یکی از مهمترین دلایل است. اختلالات انعقادی پنهان یا مصرف داروهای رقیقکننده خون نیز باید همیشه مدنظر قرار گیرد. بخیههای ناپایدار و ضعف در کنترل عروق حین جراحی، میتواند موجب خونریزی طولانی یا ناگهانی شود. آسیبهای مکانیکی به ساختارهای اطراف جراحی، مثل ورود صدمه به مثانه یا روده، از دیگر دلایل نادر اما جدی است. ارزیابی سریع پزشکی و استفاده از سونوگرافی یا آزمایشهای تخصصی بسیار موثر خواهد بود. شناخت دقیق علت و درمان هدفمند، ریسک بروز مشکلات جدیتر را بهطور چشمگیر کاهش میدهد.
اهمیت پیگیری و مراقبت اصولی
خونریزی بعد از هیسترکتومی اگر رو به کاهش باشد معمولاً خودش بهبود پیدا میکند و علامت طبیعی مسیر ترمیم بافت است. ولی چنانچه حجم یا مدت خونریزی غیرطبیعی شود، باید فوراً پیگیری انجام گیرد تا احتمال ایجاد عوارض ثانویه به صفر برسد. بیماران باید توجه ویژهای به علائم هشدار مانند شدت گرفتن خونریزی، تیرگی یا تغییر رنگ محل عمل یا بروز درد و تورم داشته باشند. در صورت ظاهر شدن تب، ضعف غیرمعمول یا ترشح غیرطبیعی، توصیه میشود بدون تأخیر با جراح زنان تماس گرفته شود. بررسیهای تخصصی مانند معاینه بالینی، سونوگرافی یا آزمایش خون اهمیت کلیدی دارد. هرچقدر مداخله تشخیصی و درمانی زودتر انجام شود، امکان کنترل مؤثر و بازگشت سریع بیمار به سطح سلامت افزایش پیدا میکند. رعایت دقیق توصیههای پزشکی، استراحت، و اجتناب از کار سنگین برای پیشگیری ضروریست. جدیت در مراقبت و پیگیری نشانه درک درست اهمیت سلامت پس از جراحی است.


ویژه : جراحی لاپاراسکوپی هیسترکتومی
خونریزی غیرطبیعی بعد هیسترکتومی
خونریزی غیرطبیعی پس از هیسترکتومی، بهویژه در روزهای نخست، باید زنگ خطر تلقی شود و از کنار آن ساده نگذشت. این مدل خونریزی معمولاً نشاندهنده اختلال در فرآیند ترمیم یا وجود عوامل زمینهای خطرناک است. شایعترین علل، عدم تشکیل مؤثر لخته خون، بروز عفونت در محل جراحی، یا آسیب به رگهای خونی اطراف و همچنین بخیههای ناپایدار هستند. اگر روند خونریزی نه تنها متوقف نشود بلکه شدت یابد یا خونریزی جدیدی ظاهر گردد، احتمال وجود مشکلات انعقادی یا ناهنجاریهای موضعی مطرح میشود. علائم همراهی چون درد شدید، تورم، تب، یا ضعف عمومی میتواند نشانههایی از عفونت یا آسیب جدیتر باشد. در این شرایط، اهمیت مراجعه فوری به متخصص زنان دوچندان میگردد. ارزیابی پزشکی شامل معاینه بالینی، انجام آزمایشهای تخصصی و حتی نیاز به سونوگرافی یا کولپوسکوپی قطعی است. در صورت تایید اختلال جدی، مداخلات درمانی هدفمند و بعضاً جراحی مجدد برای کنترل خونریزی و حفظ سلامت بیمار ضروری بوده و تعلل در اقدام درمانی میتواند مخاطرهآمیز باشد.
✍️ بیشتر بخوانید: دوره نقاهت بعد از عمل هیسترکتومی
لکه بینی بعد از هیسترکتومی
یکی از یافتههای شایع روزهای نخست نقاهت است که معمولاً جای نگرانی ندارد و پاسخ بدن به ترمیم بافتهای جراحی تلقی میشود. اغلب این لکهها به رنگ صورتی یا قرمز کمرنگ دیده میشوند و حجم آنها کم و محدود است. منشأ لکهبینی، خونریزی خفیف از محل بخیهها یا تحریک بافت اطراف بوده و با گذشت زمان روند کاهشی دارد. بسیاری از بیماران ظرف دو تا سه هفته شاهد توقف کامل لکهبینی هستند. رعایت دقیق توصیههای پزشکی، استراحت کافی و پرهیز از فعالیت سنگین نقش مهمی در کنترل این روند دارد. آگاهی بیمار از ماهیت طبیعی لکهبینی، مانع نگرانی غیرضروری میشود و از بروز استرس جلوگیری مینماید. پیگیری علائم و ثبت تغییرات روزانه توصیه میشود تا در صورت ظهور هر نشانه هشدار، تصمیم مناسب گرفته شود. اطلاعرسانی به موقع و مشاوره تخصصی، کلید پیشگیری از عوارض ناخواسته پس از هیسترکتومی است.
ماهیت طبیعی لکه بینی جراحی
لکه بینی پس از هیسترکتومی در اغلب موارد نشانهای طبیعی از خونریزی اندک محل بخیه محسوب میشود و معمولاً بدون نیاز به درمان خاص با گذشت زمان قطع میگردد. این لکهها غالباً به شکل خطوط یا قطرات صورتی و قرمز کمرنگ ظاهر میشوند که تا چند هفته ابتدایی پس از جراحی ادامه دارند. روند لکهبینی وابسته به نوع جراحی، وضعیت سیستم ایمنی و مراقبتهای پس از عمل است. نکته مهم آن است که حجم لکهها محدود بوده و هیچ تغییری در علائم حیاتی فرد ایجاد نمیکند. رعایت استراحت کامل، تغذیه مناسب و پرهیز از حمل اشیا سنگین توصیه محوری برای دوره نقاهت میباشد. آرامش خاطر و اعتماد به روند طبیعی بدن از جمله مهمترین فاکتورهای موفقیت در بهبودی بیماران است. تکرار روزانه مشاهده محل جراحی و ثبت روند لکهبینی کمک میکند تا هرگونه تغییر غیرطبیعی به سرعت پیگیری شود. نقش حمایت خانواده و تیم درمان در کنترل نگرانی بیمار غیرقابل انکار است.
تشخیص علائم هشدار جدی
ماندگاری لکه بینی یا تغییر کیفیت آن ممکن است بیانگر مشکل جدیتر از روند طبیعی ترمیم باشد و ضرورت بررسی تخصصی را مطرح میکند. ظهور علائمی نظیر درد شدید، تب، تورم محل جراحی یا ترشح غیرطبیعی از زخم باید زنگ هشدار تلقی شود. این موارد میتوانند نشانه عفونت، آسیب به بافت یا تأخیر در ترمیم باشند که اغلب نیازمند معاینه حضوری و اقدامات درمانی هدفمند است. توجه ویژه به رنگ لکهها، حجم روزانه و مدت زمان لکهبینی اهمیت بالایی دارد. در صورت تغییر به رنگ تیرهتر یا همراه شدن با بوی نامطبوع، مراجعه فوری به پزشک توصیه میشود. انجام سونوگرافی و آزمایشات تکمیلی بر اساس صلاحدید متخصص زنان، مسیر تشخیص را هموارتر میکند. هرگونه تردید یا بیتوجهی در پیگیری این علائم میتواند روند درمان را مختل کند و منجر به عوارض طولانیمدت گردد. اطلاعرسانی کافی و رعایت اصول مراقبتی، شانس بازگشت به سلامت کامل را افزایش میدهد.


مقاله مرتبط با خونریزی بعداز هیسترکتومی :
متن انگلیسی :
(Post‑hysterectomy bleeding can occur from healing tissues at the vaginal cuff, infection, or granulation. Light bleeding or spotting for several weeks is usually normal, but heavy or persistent bleeding may indicate complications. Patients should monitor for foul discharge, pain, or fever. Immediate medical evaluation is recommended if bleeding becomes excessive.)
ترجمه فارسی:
خونریزی پس از هیسترکتومی ممکن است بهدلیل ترمیم بافت در ناحیه واژن، عفونت یا تشکیل بافت گرانولاسیون رخ دهد. لکهبینی خفیف تا چند هفته طبیعی است، اما خونریزی شدید یا مداوم میتواند نشانه عارضه باشد. در صورت ترشح بدبو، درد یا تب باید توجه ویژه داشت. در صورت خونریزی زیاد باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود.
پیگیری درمان خونریزی بعد هیسترکتومی
| شرایط هشدار خونریزی بعد هیسترکتومی | اقدام تخصصی توصیهشده |
|---|---|
| خونریزی بسیار زیاد و ناگهانی یا تداوم طولانی | مراجعه فوری به جراح زنان |
| لکهبینی جامانده و کاهش نیافته | بررسی بالینی و آزمایشهای تخصصی |
| همراهی خونریزی با تورم، قرمزی، درد یا تب | ارزیابی علائم عفونت و درمان هدفمند |
| درد یا حساسیت شدید محل جراحی و اطراف | معاینه تخصصی و احتمال مداخله درمانی |
| تشکیل لخته خون در عروق محل جراحی | سونوگرافی و بررسی کارشناسی عروقی |
| افزایش خونریزی چند روز پس از عمل | تماس با پزشک زنان جهت بررسی مجدد |
| خونریزی با شدت غیرمعمول یا نشانههای خطر | اقدام فوری پزشکی و پیگیری بیمارستانی |
روش های درمان خونریزی بعد هیسترکتومی
پس از هیسترکتومی، رعایت استراحت کافی و جلوگیری از فعالیتهای سنگین برای کاهش خونریزی ضروری است. استفاده چندباره از کمپرس سرد روی محل جراحی باعث کاهش تورم و خونریزی میشود. مصرف منظم داروهای تجویز شده و اجتناب از ورزش تا تأیید پزشک اهمیت زیادی دارد. اگر خونریزی ادامه پیدا کرد، آزمایشهای تشخیصی مثل سونوگرافی لازم است. در صورت کمخونی، مصرف مکملهای آهن توصیه میشود. تنظیم هورمون و کنترل علائم غیرعادی باید زیر نظر پزشک انجام شود. در صورت عفونت یا آسیب جدی، جراحی مجدد ممکن است لازم شود. پیگیری مستمر نقش کلیدی در کاهش عوارض دارد.
- مرحله ۱: استراحت کامل پس از عمل
استراحت کافی به بافتهای بدن فرصت ترمیم و کاهش خونریزی را میدهد.
از انجام حرکات سنگین و ترک منزل تا چند روز اول باید خودداری شود.
حرکت سبک و کوتاه در اتاق مانعی ندارد اما کار شدید احتمال خونریزی را افزایش میدهد.
تثبیت جریان خون، اولین اصل برای جلوگیری از عوارض جدی است. - مرحله ۲: استفاده از کمپرس یخ روی محل جراحی
کمپرس سرد، رگها را منقبض کرده و با کاهش التهاب خونریزی را کم میکند.
یخ را حتماً با پارچه تمیز به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه روی محل قرار دهید.
این کار چند بار در روز تا کنترل تورم و خونریزی قابل تکرار است.
در صورت بروز قرمزی یا ناراحتی شدید، کمپرس را قطع کنید. - مرحله ۳: مصرف منظم داروهای تجویز شده
داروهای ضد لخته یا موضعی طبق نظر پزشک و به صورت منظم مصرف شود.
در برخی کیسها پزشک تزریق مستقیم دارو در محل خونریزی را توصیه میکند.
هیچ دارویی را بدون مشورت تغییر ندهید زیرا دوز صحیح اهمیت زیادی دارد.
هرگونه علائم غیرعادی یا حساسیت دارویی باید فوراً گزارش شود. - مرحله ۴: اجتناب از ورزش و فعالیت شدید
فعالیتهای ورزشی، جابجایی وزنه و هر نوع حرکت شدید تا پایان دوره نقاهت ممنوع است.
فشار اضافی احتمال آسیب به عروق جراحیشده یا تأخیر در ترمیم را افزایش میدهد.
فعالیت محدود تنها با تایید پزشک مجاز است و باید با نهایت احتیاط انجام شود.
این روشها از احتمال عود خونریزی بعد عمل جلوگیری میکند. - مرحله ۵: تنظیم وضعیت هورمونها زیر نظر متخصص
در موارد خاص، عدم تعادل هورمونی عامل خونریزی بعد عمل میشود.
پزشک با تجویز داروهای تنظیمکننده هورمون به کنترل خونریزی کمک میکند.
آزمایشهای دورهای جهت بررسی عملکرد هورمونی ضرورت دارد.
بروز علائم جدید مثل ضعف یا تغییرات خلقی باید پیگیری پزشکی شود. - مرحله ۶: انجام آزمایشهای تشخیصی تخصصی
در صورت ادامه یا شدت خونریزی، آزمایشهایی مانند سونوگرافی و کولپوسکوپی لازم است.
این اقدامات علت دقیق مشکل مانند عفونت یا آسیب به رگ را شناسایی میکند.
تشخیص به موقع از جراحی مجدد و عوارض بیشتر جلوگیری میکند.
مراجعه منظم به پزشک برای انجام بررسیها الزامی است. - مرحله ۷: بررسی و جبران کمبود آهن ناشی از خونریزی
کاهش ذخایر آهن بدن به دلیل خونریزی ممکن است باعث ضعف و کمخونی شود.
پزشک مکملهای آهن یا اصلاح تغذیه را به بیمار توصیه میکند.
دریافت آهن کافی نقش مهمی در بازسازی سلولها و روند ترمیم دارد.
نشانههای کمخونی مانند گیجی و تنگی نفس باید سریعا بررسی شود. - مرحله ۸: جراحی مجدد در صورت عفونت یا آسیب عروقی شدید
اگر علل خونریزی شامل عفونت یا آسیب شدید به عروق باشد، احتمال جراحی مجدد مطرح است.
این تصمیم توسط پزشک جراح به منظور کنترل کامل خونریزی اتخاذ میشود.
مداخله زودهنگام جلوی عوارض طولانیمدت را میگیرد و بهبودی را سرعت میبخشد.
پیروی دقیق از دستورات جراح و ادامه پیگیری درمان اهمیت بالایی دارد.


در نهایت فراموش نکنید..
خونریزی پس از جراحی هیسترکتومی امری طبیعی است که اغلب بلافاصله پس از عمل جراحی رخ میدهد. لکه بینی بعد از هیسترکتومی در ابتدا ظاهر میشود که نشاندهنده خونریزی طبیعی است اما برای کنترل این وضعیت باید حتما از یک متخصص زنان کمک بگیرید. به طور کلی ممکن است که در ابتدا بعد از انجام این جراحی، خونریزی برای همه خانم ها ایجاد شود اما این مورد اهمیت دارد که چه زمانی این مشکل رفع میشود و در غیر این صورت و با عدم مشاهده بهبودی، باید حتما به بهترین متخصص زنان مراجعه کنید.
*~ سوالات متداول درباره خونریزی بعد هیسترکتومی ~*
خونریزی بعد چند هفته از جراحی باید حتما کمتر شود. اگر خونریزی بیش از حد باشد و یا بعد از گذشت چند روز بیشتر شود، حتما پزشک خود را در جریان بگذارید.
عواملی چون عفونت، استفاده از مواد رقیق کننده خون، فعالیتهای سنگین یا مشکلات لخته خونی میتوانند به افزایش خونریزی بعد از عمل جراحی هیسترکتومی منجر شوند.
در صورت وجود خونریزی اولیه بعد از هیسترکتومی فعالیتهای روزمره را باید کاهش داد و بعد از بهبودی نسبی میتوان به این فعالیت ها بازگشت.
نشانههای عفونت محل جراحی شامل تب، تورم، قرمزی، ترشح عفونی، درد شدید و حساسیت غیرعادی در اطراف بخیهها یا محل جراحی است. این علائم باید جدی گرفته شوند و در صورت مشاهده، مراجعه سریع به پزشک برای جلوگیری از عوارض جدی الزامی است.
در چند روز اول پس از هیسترکتومی، خونریزی خفیف یا لکهبینی طبیعی محسوب میشود. این وضعیت معمولاً پس از گذشت یک تا دو هفته باید کاهش یابد. خونریزی شدید، ادامهدار یا همراه با درد، تب و ضعف، نشانه وضعیت غیرطبیعی است و نیاز به مراجعه فوری به متخصص زنان دارد.
اگر خونریزی بعد از هیسترکتومی به جای کاهش، بیشتر شود یا بیش از حد معمول ادامه داشته باشد، همچنین اگر با علائمی مانند درد شدید، تب، یا ضعف همراه شود، باید فوراً توسط پزشک بررسی شود. تأخیر در مراجعه میتواند خطر عوارض جدیتری مثل عفونت یا کمخونی را افزایش دهد.
رعایت استراحت کافی، خودداری از فعالیت سنگین، و مصرف منظم داروها طبق نظر پزشک نقش کلیدی در کنترل خونریزی دارد. استفاده از کمپرس سرد روی محل جراحی نیز مؤثر است. بازگشت به فعالیتهای روزمره باید تنها با تأیید پزشک و پس از کاهش علائم انجام شود.
در صورت خونریزی طولانی یا قابل توجه، احتمال کمخونی و کاهش ذخیره آهن بدن وجود دارد. پزشک با بررسی علائم و میزان خونریزی تصمیم به تجویز مکمل آهن یا اصلاح رژیم غذایی میگیرد، این کار باعث بهبود روند ترمیم و جلوگیری از عوارض کمخونی میشود.
فعالیتهای ورزشی، جابجایی وزنه و حرکات شدید تا پایان دوره نقاهت اکیداً ممنوع است. توصیه میشود تنها حرکات سبک روزمره با تأیید پزشک انجام شود. بازگشت تدریجی به ورزش، بعد از بهبودی نسبی و ارزیابی تخصصی، خطر عود خونریزی یا آسیب به محل جراحی را کاهش میدهد.
اگر خونریزی غیرعادی، طولانی یا شدید باشد، یا همراه با علائم عفونت و ضعف ایجاد شود، انجام آزمایشهایی مانند سونوگرافی یا کولپوسکوپی ضرورت دارد. این بررسیها به تشخیص علت دقیق خونریزی و انتخاب درمان مناسب، از جمله پیگیری جراحی مجدد کمک میکند.
در مواردی که خونریزی به علت عفونت یا آسیب شدید عروقی کنترل نشود، جراحی مجدد ممکن است لازم شود. رعایت دستور پزشک، بررسی علل خونریزی و انجام مداخلات تکمیلی در کوتاهترین زمان، از بروز عوارض جدی و طولانیمدت جلوگیری میکند و روند بهبودی را تسریع میبخشد.
منابع :
(nhs.uk)
(nurturegynaecology)
(droracle)
(healthline)
(rcog.org.uk)

